Që nga samiti i Selanikut në vitin 2003, Ballkani Perëndimor ka jetuar me premtimin e "perspektivës europiane". Njëzet e tre vjet më vonë, asnjë shtet i ri nuk është anëtarësuar në Bashkimin Europian. Çfarë ka shkuar keq?
Premtimi i pambajtur
Në 2003, liderët europianë premtuan se vendet e Ballkanit do të bëheshin anëtare "kur të plotësonin kriteret". Kjo formulë ambiguoze i la dyert të hapura pa vendosur afate konkrete. Rezultati? Një proces i pafund reformash që gjithmonë duket se ka nevojë për "edhe pak më shumë".
Serbia ka hapur negociatat që nga 2014, por ka mbyllur vetëm dy kapituj. Mali i Zi, kandidati më i avancuar, ka ende punë të madhe para vetes. Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut pritën vite të tëra vetëm për të hapur negociatat. Kosova nuk ka as liberalizim vizash të plotë, pa folur për kandidaturë.
Lodhja nga zgjerimi
Realiteti i hidhur është se BE-ja ka humbur entuzjazmin për zgjerim. Pas anëtarësimit të Bullgarisë dhe Rumanisë në 2007, skepticizmi brenda BE-së u rrit. Brexit-i, krizat e emigracionit dhe pandemia e devijuan vëmendjen. Tani, lufta në Ukrainë ka krijuar prioritete të reja.
Ironia? Pikërisht kur BE-ja u tërhoq, konkurrentët strategjikë u aktivizuan. Kina investon masivisht në infrastrukturë. Rusia përdor energjinë si armë politike. Emiratet dhe Turqia ndërtojnë influencë ekonomike. Ballkani po bëhet arenë gjeopolitike - dhe BE-ja po e humb.
Çfarë duhet të ndryshojë?
Së pari, BE-ja duhet të vendosë afate të qarta. Premtime të pafundme humbasin besueshmërinë. Nëse kushtet plotësohen, anëtarësimi duhet të ndodhë - jo "në parim", por në praktikë.
Së dyti, vendet tona duhet të reformohen për veten, jo vetëm për Brukselin. Sundimi i ligjit, lufta kundër korrupsionit, ekonomia konkurruese - këto na duhen neve, pavarësisht se çfarë vendos BE-ja.
Së treti, duhet diversifikuar partneritetet. Integrimi europian mbetet objektiv strategjik, por nuk duhet të jemi të varur vetëm nga ai. Bashkëpunimi rajonal, lidhjet me SHBA-në, tërheqja e investimeve nga burime të ndryshme - të gjitha këto forcojnë pozitën tonë.
Konkluzion
Integrimi europian nuk është i vdekur, por as nuk është i garantuar. Fati ynë nuk varet vetëm nga vendimet në Bruksel - varet edhe nga zgjedhjet që bëjmë ne. Le të ndërtojmë shoqëri dhe ekonomi që funksionojnë, dhe atëherë anëtarësimi në BE do të jetë thjesht konfirmim i asaj që kemi arritur vetë.
