Si i shpjegon shkenca gjurmët e bardha të aeroplanëve?
Pse vazhdon të jetë e gjallë teoria konspirative e "gjurmëve kimike" pavarësisht konsensusit shkencor?
SHKUP — Vijat e bardha që lënë aeroplanët në qiell janë gjurmë kondensimi, një fenomen natyror i padëmshëm që ka ekzistuar që nga fillimi i aviacionit reaktiv, konfirmon një analizë e Vërtetmatësit të publikuar nga Portalb. Postimi në Facebook që etiketon këto gjurmë si "qiell toksik" vlerësohet si i pavërtetë.
Ky rrëfim bën pjesë të teorive konspirative rreth "gjurmëve kimike", ku mbështetësit dezinformojnë se "helme po spërkaten nga aeroplanët". Nuk ka prova, analiza kimike apo dokumente të rrjedhura që tregojnë helmim sistemik të popullatës nga ajri, thekson analiza.
Gjurmët kondensimi formohen sepse aeroplanët modernë fluturojnë në lartësi mbi 8,000-10,000 metra, ku temperaturat janë jashtëzakonisht të ulëta. Gazrat e shkarkimit përmbajnë avuj uji dhe grimca të vogla nga djegia e karburantit. Kur ky avuj i ngrohtë kontakton ajrin e ftohtë, ngrin menjëherë në kristale akulli.
Një "argument" i zakonshëm konspirativ është se vijat dikur zhdukeshin shpejt, por tani qëndrojnë orë të tëra. Kjo shpjegohet me lagështinë e ajrit: në ajër të thatë, kristalet sublimohen brenda minutash; në lagështi të lartë, ato qëndrojnë, përhapen nga erërat e forta dhe formojnë shtresa që i ngjajnë reve.
Në vitin 2016, Universiteti UC Irvine dhe Instituti Carnegie kryen një studim ndërkombëtar duke anketuar 77 shkencëtarë të shquar — kimistë dhe gjeokimistë atmosferikë. 76 prej tyre (98.7 përqind) deklaruan se nuk kishte absolutisht asnjë provë për një program sekret spërkatjeje.
Që të ndodhte një spërkatje masive, do të kërkohej bashkëpunimi i miliona njerëzve në të gjithë botën — mijëra aeroplanë të modifikuar, punonjës aeroporti, shkencëtarë, pilotë, kontrollorë të trafikut ajror. Në epokën e denoncuesve, është logjistikisht e pamundur të mbahej sekrete pa asnjë provë materiale, argumenton analiza.
Një nga fotot më të hershme të gjurmëve të aeroplanit daton në vitin 1940 mbi Filipine, ndërsa meteorologu Herbert Appleman publikoi shpjegimin shkencor të detajuar në vitin 1953.
Burim: Portalb
— Redaksia ZHURMA