Drangue: heroi me fletë që lufton kulshedrën në mitologjinë shqiptare

Drangue (edhe dragua) është hero gjysmënjerëzor me fletë në mitologjinë shqiptare, i lidhur me motin dhe stuhitë, mbrojtës i njerëzve nga fatkeqësitë natyrore. I lindur si fëmijë i zakonshëm, por i shënuar që në djep për një fat të mbinatyrshëm, drangoi është kundërshtari i caktuar i kulshedrës: beteja e tyre, të cilën populli e dëgjonte te bubullimat e stuhive, mbetet përfaqësimi më i njohur shqiptar i luftës mes dritës dhe errësirës.

Lindja me këmishë dhe fletët e fshehta

Sipas gojëdhënave, drangue lind fëmija që vjen në jetë "me këmishë" — me cipën e lindjes mbi krye — dhe me dy, e në disa variante katër, fletë nën sqetulla, të cilat mbahen të fshehta. Disa tregime kërkojnë edhe që familja të ketë tre breza pa shkelje kurore. Fuqia e drangoit përqendrohet te krahët dhe fletët: ai shkul pemë nga rrënjët dhe hedh shkëmbinj të mëdhenj; sipas besimeve popullore, ka zemër të artë me një gur të çmuar në mes.

Beteja me kulshedrën

Stuhitë e rënda shpjegoheshin si beteja midis drangojve dhe kulshedrës, demonit shumëkrerësh të ujit e të zjarrit që sjell thatësira, përmbytje e murtaja. Si armë drangoi përdor ç'të gjejë: rrufetë, gurët meteorikë, trungjet, gurët e mullirit. Herë lufton vetëm, herë bashkohen shumë drangonj për ta dëbuar a mbytur kulshedrën — dhe fitorja e tij lexohej si rivendosje e rregullit mbi kaosin, motiv i njohur i mitologjive indoevropiane.

Nga eposi te gojëdhënat e veriut

Figura përshkon edhe Ciklin e Kreshnikëve, këngët epike të mbledhura nga folkloristë si Shtjefën Gjeçovi. Në Malësi besohej se drangojtë jetojnë mes njerëzve, dhe gojëdhënat e Mirditës, Pejës e Gjakovës ua kanë njohur natyrën e drangoit edhe burrave konkretë të krahinës. Figurën e kanë dokumentuar Edith Durham dhe Maximilian Lambertz (1922), më vonë Robert Elsie dhe Mark Tirta; prejardhjen e fjalës e ka trajtuar Eqrem Çabej në studimet e tij etimologjike, duke e shpjeguar si huazim romanik — nga latinishtja (draconem) e më pas nga italishtja (dragone) — ndërsa studiues më të vonshëm, si Albert Doja, kanë shtruar edhe mundësinë e një burimi vendës.

Burimet: Robert Elsie, A Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture (2001); Maximilian Lambertz, Albanische Märchen und andere Texte zur albanischen Volkskunde (1922); Mark Tirta, Mitologjia ndër shqiptarë (2004); Eqrem Çabej, Studime etimologjike në fushë të shqipes; Albert Doja, "Mythology and Destiny", Anthropos 100 (2005); përmbledhtas Drangue — Wikipedia dhe Gods & Monsters: Albanian Mythology.